Sắp bán đất ở xa —
thứ làm rớt giá nhất là thứ mình không thấy

Vài dòng gửi người sắp bán miếng đất ở xa.

Để tui kể cái cảnh hay xảy ra, coi nó quen không.

Mình rao bán miếng đất giữ mấy năm nay. Có khách. Giá nói chuyện cũng gần tới rồi. Khách ưng, chỉ xin lên coi đất một bữa cho chắc — chuyện thường.

Bữa đó khách không đi một mình. Dắt theo một người rành, kiểu đi coi giùm. Hai người lội ra đất, đo đo ngó ngó. Mình đứng đó, tự nhiên thấy hơi ruột gan.

Rồi người rành kia kêu lên: ủa, cái mốc góc này đâu rồi? Sao hàng rào nhà bên kia nó ăn qua đây một khúc vậy? Lối vô hồi nãy coi trên hình rộng vậy mà ra thực tế hẹp queo?

Mình điếng. Vì mình cũng đâu biết. Mấy năm nay mình có lên đâu.

Khách quay qua: "Đất vầy em phải tính lại anh à." Giá rớt. Mà mình cãi không nổi — giấy tờ một đằng, ngoài đất một nẻo, mình đứng ngay đó cũng không giải thích được tại sao ranh không khớp. Lý lẽ lúc đó nằm hết bên tay người cầm tiền.

Hoặc tệ hơn: khách không thèm trả giá. Khách rút. "Để em coi thêm vài chỗ nữa" — rồi đi luôn, không quay lại.

Cái cảnh đó, gốc nó nằm đâu?

Nằm ở chỗ: lúc bán là lúc mọi thứ mình lơ là suốt mấy năm dồn lại đòi một lần. Mà nó không đòi lúc mình thong thả. Nó đòi đúng lúc mình đang cần bán — tức là đúng lúc mình yếu thế nhất.

Xuống một lớp nữa: thứ người mua đất ở xa sợ nhất, không phải giá cao. Là mua nhằm một cục vấn đề mà họ không nhìn thấy. Trả tiền xong mới biết đất dính chuyện. Cho nên ai gỡ được cái sợ đó cho họ, người đó bán được giá.

Mà gỡ cái sợ đó không gỡ bằng lời. Gỡ bằng bằng chứng.

Thử tưởng tượng cũng cái cảnh trên, chỉ đổi một chi tiết: trước khi khách lên, mình đã có sẵn bộ hình chụp gần đây — có ngày tháng, có tọa độ — ranh còn nguyên, mốc còn đủ, không ai lấn, lối vô thông. Khách với người rành kia ra tới nơi, mọi thứ khớp y. Lúc đó mình đâu còn là người năn nỉ bán. Mình là người bán một thứ rõ ràng, cho một người đang sợ mua nhằm thứ mờ ám. Người bán được giá nhất không phải người nói hay nhất — là người chứng minh được miếng đất đúng y như lời mình nói.

Cho nên "chuẩn bị bán đất" thật ra đâu phải chụp vài tấm hình đẹp rồi đăng tin. Là làm cho miếng đất ở trong cái trạng thái chứng minh được — sạch ranh, rõ mốc, không lợn cợn — vào đúng lúc có người tới coi.

Việc đó tụi mình làm cho cả hai phía: người mua thuê tụi mình đi coi giùm trước khi xuống tiền; người bán nhờ tụi mình dựng lại bộ hồ sơ hiện trạng có hình có tọa độ, để lúc thương lượng có cái đặt lên bàn.

Đất giữ kỹ thì lúc bán nhẹ người. Đất bỏ lơ thì lúc bán mới biết — mấy năm "yên" đó không phải yên, chỉ là mình chưa nhìn. Bán được giá, nhiều khi bắt đầu từ vài năm trước, ở chỗ có người chịu để mắt giùm.

→ Muốn bán đất Nam Ban? Đăng lô của mình bên nambanvillas.vn — và lo cho nó sạch sẽ rõ ràng trước khi người mua tới coi.